TỔNG QUAN VỀ “THÁI CỰC – ÂM DƯƠNG – NGŨ HÀNH”

Nếu như sự vận động không ngừng của vũ trụ đã hướng con người tới những nhận thức sơ khai trong việc cắt nghĩa quá trình phát sinh của vũ trụ và hình thành thuyết âm dương, thì ý tưởng tìm hiểu bản thể thế giới, bản thể các hiện tượng trong vũ trụ đã giúp cho họ hình thành thuyết ngũ hành. Thuyết ngũ hành có thể hiểu đó là thuyết biểu thị quy luật vận động của thế giới và của vũ trụ, nó cụ thể hóa và bổ sung cho thuyết âm dương thêm hoàn chỉnh.

Ngũ hành về mặt tự nhiên được hình thành bằng những tên của năm loại vật chất cụ thể: Kim – Mộc – Thủy – Hỏa – Thổ, và kèm theo tính chất của các loại vật chất đó, năm loại vật chất này không thể thiếu được đối với đời sống con người, nó thể hiện một thế giới chính thể thống nhất và có trật tự.

Mối quan hệ giữa các hành trong ngũ hành được Moi thực hiện qua các quy luật của ngũ hành.

Ngũ hành tương sinh: sinh có nghĩa là tương tác, nuôi dưỡng, giúp đỡ. Giữa các hành trong ngũ hành đều có quan hệ nuôi dưỡng lẫn nhau, giúp đỡ lẫn nhau cùng phát sinh và phát triển.

Đó gọi là ngũ hành tương sinh. Quan hệ tương sinh của ngũ hành là Mộc sinh Hỏa, Hỏa sinh Thổ, Thổ sinh Kim, Kim sinh Thủy, thủy sinh mộc.

Ngoài quy luật tương sinh còn có quy luật tương khắc “Khắc” có nghĩa là chế ước, ngăn trở, loại trừ. Thứ tự của ngũ hành tương khắc là: Mộc khắc Thổ Thổ khắc Thủy, Thủy khắc Hỏa, Hoa khắc Kim, Kim khắc Mộc.

Trong ngũ hành tương sinh đồng thời cũng có ngũ hành tương khắc, trong tương khắc cũng có tương sinh. Đó là quy luật chung về sự vận động biến hóa của giới tự nhiên. Nếu chỉ có tương sinh mà không có tương khắc thì không thể giữ gìn được thăng bằng có tương khắc mà không có tương sinh thì vạn vật không thể có sự sinh hóa. Vì vậy, tương sinh, tương

khắc là hai điều kiện không thể thiếu được để duy trì thăng bằng tương đối của hết thảy mọi sự vật.

Học thuyết âm dương đã nói rõ sự vật, hiện tượng tồn tại trong thế giới khách quan với hai mặt đối lập thống nhất đó là âm dương. Âm dương là quy luật chung của vũ trụ, là kỉ cương của vạn vật, là khởi đầu của sự sinh trưởng, biến hóa. Nhưng nó sẽ gặp khó khăn khi lý giải sự biến hóa, phức tạp của vật chất. Khi đó nó phải dùng thuyết ngũ hành để giải thích. Vì vậy có kết hợp học thuyết âm dương với học thuyết ngũ hành mới có thể giải thích mọi hiện tượng tự nhiên và xã hội một cách hợp lý.

Hai học thuyết này luôn luôn phối hợp với nhau, hỗ trợ cho nhau, không thể tách rời. Muốn nhìn nhận con người một cách chỉnh thể, đòi hỏi phải vận dụng kết hợp cả hai học thuyết âm dương và ngũ hành. Vì học thuyết âm dương mang tính tổng hợp có thể nói lên được tính đối lập thống nhất, tính thiên lệch và cân bằng của các bộ phận trong cơ thể con người, còn học thuyết ngũ hành nói lên mối quan hệ phức tạp, nhiều vẻ giữa các yếu tố, các bộ phận của cơ thể con người và giữa con người với tự nhiên. Có thể khẳng định, trên cơ bản, âm dương ngũ hành là một khâu hoàn chỉnh, giữa âm dương và ngũ hành mối quan hệ không thể tách rời.

Như vậy, ta có thể tóm lược về Thái cực và Ân Dương như sau:

THÁI CỰC:

Biểu tượng Thái Cực thể hiện các mặt đối lập và thống nhất (âm và dương), luôn tương tác không ngừng với nhau, đại diện cho quy luật của tự nhiên.

Đường cong hình chữ S ngược chia nối giữa âm và dương thể hiện không có gì là tuyệt đối hoàn hảo, hay tuyệt đối cố định.

ÂM: Tượng trưng cho nguyên lý bị động trong tự nhiên, nguồn năng lượng của đất, thể hiện dưới dạng bóng tối, sự lãnh léo, ẩm ướt. Xét trên phương diện con người, âm tượng trưng cho nữ tính và sự thiếu chủ động. Âm cũng tượng trưng cho cái chết.

Con mắt màu trắng nằm trong vùng đen tượng trưng cho tiềm năng thay đổi. Không có gì là âm tuyệt đối hay dương tuyệt đối.

DƯƠNG:

Đại diện cho nguyên lý chủ động trong tự nhiên, nguồn năng lượng của trời, biểu thị dưới dạng ánh sáng, cái nóng, sự khô ráo. Xét ở phương diện con người, dương thể hiện nam tính và mặt tích cực của cảm xúc. Dương cũng đại diện cho cõi dương, cho sự sống.

Dương cũng mang khía cạnh của âm. Con mắt màu đen trong biểu tượng của dương thể hiện ý nghĩa không có gì là dương tuyệt đối, có thịnh ắt có suy.

Tìm ra sự cân bằng của Âm và Dương là điều tối quan trọng của Phong thủy